PROGRAM HAKKINDA

Kentsel Tasarım ve Dönüşüm Programı Neyi Amaçlar?

Bu program, kentsel çevrelerin tasarım ve planlama süreçlerine ilişkin kuram ve uygulamayı içeren çalışmalara odaklanmakta olup kentsel ve bölgesel coğrafya, politika ve kurumsal yapı, dönüşüm araçları, yapılı çevrenin tasarımı, kentsel ulaşım, kentsel koruma, planlama tarihi, çevresel etkiler ve riskler konularını irdeleyen geniş bir çerçevede araştırma olanakları sunmaktadır.

Türkiye’de süregelen kentleşme pratikleri ülkenin politik, ekonomik ve sosyal yapısına göre değişiklik göstermekte ve her dönem kendi planlama sorunsalı üzerine odaklanmaktadır. Günümüzde kentsel nüfusun yaşam alanlarındaki temel problem nicelik açısından büyüme ve yeni kentsel alanlar açma tartışmasının ötesine geçmiştir. Kentler, nitelikli büyüme, küresel rekabet koşullarına uyum sağlama, kalkınmada yerel dinamiklerin kullanılması, sürdürülebilir bir kalkınma için kentsel alanın yönetilmesi, şekillenmesi ve gelişmesi konularında yeni tartışma alanları doğurmuştur. Bu sebeple, kentsel tasarım ve kentsel dönüşüm, kentsel alanların yönetilmesinde günümüzdeki en etkin araçlar haline gelmiştir.

Kentsel tasarım Planlama, Mimarlık ve Peyzaj Mimarlığı gibi farklı ölçeklerde mekâna biçim, işlev ve yaşam vermeyi hedefleyen mesleki uğraşların kesişiminde yer almaktadır. Kentsel tasarım üst ölçekteki (makro ölçek) kent planlama karar ve politikalarının birebir kent mekânında uygulamaya geçtiği ve birebir insan ölçeğinde (mikro ölçek) deneyimlenecek, kullanılacak ve yaşanacak fiziki ve sosyal çevrelerin tasarımı ile ilgilenen bir çalışma alanıdır.

Kentsel tasarım özellikle kentsel mekânların üretimi, yenilenmesi ve ya dönüştürülmesinde geçerli çevre ve yaşam kalitesi standartlarının sağlanmasının yanı sıra toplumsal hayatın zenginleştirilmesini ve yaşayan, kimlikli, kullanışlı ve sürdürülebilir mekânlar üretmeyi hedeflemektedir.

Bu sebeple kentsel dönüşüm süreçlerinin kentsel tasarım teori ve pratikleri ile birebir ilişki içerisinde ele alınması bu süreçlerin ve elde edilecek kentsel mekânların toplumsal açıdan olumlu sonuçlanması için gereklidir.

Kentsel dönüşüm kentsel sorunlar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak bir kentsel mekânın fiziksel, ekonomik, toplumsal ve çevresel koşullarının kapsamlı ve bütünleşik yaklaşımlarla iyileştirilmesini sağlayabilmek için ortaya konulan strateji ve eylemler bütünüdür.  Hedefleri arasında toplumsal bozulmaların nedenlerinin araştırarak kentsel alanların çöküntü alanına dönüşmesini önleyebilecek öneriler geliştirmek, fiziksel mekânda oluşan değişimleri ve ihtiyaçları karşılayabilmek, ekonomik canlılığını kaybetmiş kentsel mekânlarda kentsel refah ve yaşam kalitesini artıracak bir kalkınma modeli ortaya koyabilmek, kentsel alanların verimli bir biçimde kullanılması ve gereksiz kentsel yayılmadan kaçınmayı sağlayabilecek stratejiler belirlemek ve dönüşüm süreçlerinde katılımcılığı sağlamak yer almaktadır.

Kentsel tasarım ve dönüşümün çok boyutlu ve çok aktörlü bir iş olduğunun anlaşılamaması ya da uygulamalarda çok boyutluluğun yansıtılamamasının temel nedeni kentsel dönüşüm uygulamaları içinde bulunan aktörlerin (belediye ve ilgili kamu kuruluşlarının çalışanları, mühendis ve mimarlar vb.) özel bir uzmanlık alanı olan kentsel tasarım ve dönüşüm konularında bilgi ve deneyim sahibi olmamasıdır. Açılması önerilen Kentsel Tasarım ve Dönüşüm Yüksek Lisans Programı öncelikle tasarım ve planlama süreçlerinde gözlenen bu açığı kapatmak gerekçesiyle önerilmektedir. Çankaya Üniversitesi bünyesinde önerilen program kentsel tasarım ve dönüşümün çok boyutlu bir konu olduğunu ve fiziksel müdahalelerin yanı sıra ekonomik, sosyal ve mekânsal boyutlarının da göz önüne alınması gerektiğini ön plana çıkarmaktadır. Bu sayede kentsel dönüşüm konusunda halen aktif görev yapan aktörler ya da bu konuda uzmanlaşmayı amaçlayan öğrenciler ve profesyoneller için önerilen program gereken kuramsal bilgi birikimini ve alternatif kentsel tasarım ve dönüşüm modelleri kurgusu geliştirme becerisini sağlamayı hedeflemektedir.

Öte yandan, Kentsel Tasarım ve Dönüşüm Yüksek Lisans Programı tasarım ve planlama paradigmalarının tarihsel perspektif içinde neden sonuç ilişkileriyle nasıl evrildiğini anlayıp, güncel kentsel sorunlar açısından yorumlayarak geleceğe dair vizyon geliştirme ve kamusal politika oluşturma becerisine sahip uzman kentsel tasarımcılar yetiştirmeyi amaçlamaktadır.  Program, kentsel tasarım yaklaşımı ile mekânsal ve fiziki müdahaleler ve politik karar verme süreçleri arasındaki boşluğu kapatacak yaklaşımların geliştirilmesini hedeflemektedir. Programın sunduğu eğitim, çeşitli büyüklük ve ölçeklerde tasarım ve dönüşüm konularını kapsayan araştırmaları içermektedir. Bu kapsamda, programda yer alan öğrencilerin sürdürülebilir kent tasarımı, kent formu ve estetiği, merkezi alanların yeniden tasarlanması, metropoliten alanlara yönelik tasarım çözümleri, mahalle dönüşümü ve tasarımı, kentsel doku ve tarihi, sosyal yapının değişimi, kamusal alan tasarımı ve açık alanların tasarımı konularında çalışmalar yürütebilmesi amaçlanmıştır. Böylelikle, kentlerin çeşitli boyutlarda ihtiyaçlarına cevap verebilen, kentsel alanı verimli kullanan, kentsel refahı ve yaşam kalitesini artıran, kentsel sürdürülebilirlik ve katılıma katkı sağlayan araştırma ve uygulamaların desteklenmesi amaç edinilmiştir. Bunun bir sonucu olarak önerilen programın kentlerimizin daha güvenli, yaşanabilir ve sağlıklı çevreler olarak gelişmesi ve dönüşmesi konusunda katkı sağlaması beklenmektedir.

Çankaya Üniversitesi Kentsel Tasarım ve Dönüşüm Yüksek Lisans Programı Neyi Hedefler?

Ankara’da bir ilk!

Kentsel dönüşümün çok boyutlu ve çok aktörlü bir iş olduğunun anlaşılamaması ya da uygulamalarda bu çok boyutluluğun yansıtılamamasının temel nedeni kentsel dönüşüm uygulamaları içinde bulunan aktörlerin (belediye ve ilgili kamu kuruluşlarının çalışanları, mühendis ve mimarlar vb.) özel bir uzmanlık alanı olan kentsel dönüşüm konusunda bilgi ve deneyim sahibi olmamasıdır. Çankaya Üniversitesi Kentsel Dönüşüm Yüksek Lisans Programı öncelikle kentsel dönüşüm uygulamalarında gözlenen bu açığı kapatmak gerekçesiyle açılmıştır. Bu program kentsel dönüşümü çok boyutlu bir konu ele almakta, fiziksel dönüşümün yanı sıra ekonomik, sosyal, planlama ve tasarım boyutlarının da göz önüne alınması gerektiğini ön plana çıkarmaktadır. Bunun bir sonucu olarak program kentsel dönüşüm konusunda inşaat, iktisat, işletme, sosyoloji, mimarlık ve şehir planlama disiplinlerini bir araya getirerek konuyu interdisipliner bir ortamda çalışmayı amaçlamaktadır. Bu sayede kentsel dönüşüm konusunda halen aktif görev yapan aktörler ya da bu konuda uzmanlaşmayı amaçlayan öğrenciler ve profesyoneller için önerilen program gereken kuramsal bilgi birikimini ve alternatif kentsel dönüşüm modelleri kurgusu geliştirme becerisini sağlamayı hedeflemektedir. Bunun bir sonucu olarak programın doğrudan kentsel dönüşüm uygulamalarının iyileştirilmesine ve kentsel dönüşüm hedefleriyle uyumlu olarak kentlerimizin daha güvenli, yaşanabilir ve sağlıklı çevreler olarak gelişmesi ve dönüşmesi konularına katkı sağlaması beklenmektedir.

Kentsel dönüşüme ilişkin merkezi kararların alındığı, ilgili bakanlığın yer aldığı ve önemli uygulamaların da gerçekleştiği kent Ankara olmasına rağmen, kentimizde bu konuda yüksek lisans eğitimi veren bir üniversite bulunmamaktadır. Kentsel dönüşüm konusunda kuramsal ve uygulamaya yönelik çalışmaların ve bu konuda akademik eğitim almak isteyenlerin – özellikle kamu kuruluşu ve belediye çalışanlarının- sayısının her geçen gün arttığı düşünülürse önerilen programın bu eksiği kapatacağı düşünülmektedir.

Programın Kapsamı Nedir?

Kentsel Tasarım ve Dönüşüm Yüksek Lisans programı kentsel tasarım ve dönüşümü çok boyutlu olarak ele almayı hedeflemektedir. Programın kapsamı içerisinde kentsel tasarım ve dönüşümün;

– Kentsel planlama

– Kentsel tasarım

– Afet, risk, deprem

– Kentsel ve doğal çevre

– Kentsel koruma ve yenileme

– Kent sosyolojisi

– Kent ekonomisi

– Kent yönetimi (kentsel alan yönetimi)

boyutlarıyla ele alınması hedeflenmektedir. Bu sebeple programın temelde Yüksek Öğretim Kurumunun Doçentlik alanlarında yer alan Mimarlık, Planlama, Tasarım temel alanını ve bu alan içerisinde yer alan Şehir Planlama, Mimarlık ve İç Mimarlık bilim alanlarını içermesi planlanmaktadır. Programın, Çankaya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü bünyesinde bulunan “Şehir ve Bölge Planlama Anabilim Dalı” tarafından yürütülmesi öngörülmektedir.