PROGRAM HAKKINDA

Kentsel Dönüşüm Nedir, Neyi Amaçlar?

Kentsel dönüşüm kentsel sorunlar ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak bir kentsel mekânın fiziksel, ekonomik, toplumsal ve çevresel koşullarının kapsamlı ve bütünleşik yaklaşımlarla iyileştirilmesini sağlayabilmek için ortaya konulan strateji ve eylemler bütünüdür.  Bu tanım kentsel dönüşümün beş temel hedefini gündeme getirmektedir. Bunlardan ilki toplumsal bozulmaların nedenlerinin araştırılarak, bu kentsel problemlere çözüm olabilecek ve kentsel alanların çöküntü alanına dönüşmesini önleyebilecek öneriler geliştirmektir. İkinci amaç, fiziksel mekânda oluşan değişimleri ve ihtiyaçları karşılayabilmektir. Üçüncü amaç, ekonomik canlılığını kaybetmiş kentsel mekânlarda kentsel refah ve yaşam kalitesini artıracak bir kalkınma modeli ortaya koyabilmektir. Kentsel alanların verimli bir biçimde kullanılması ve gereksiz kentsel yayılmadan kaçınmayı sağlayabilecek stratejiler belirlemek kentsel dönüşümün bir başka temel hedefidir. Son amaç ise dönüşüm süreçleri içine toplumun farklı aktörlerinin dâhil edilmesi sağlamaktır. Özetle, kentsel dönüşüm kentlerin çeşitli boyutlarda ihtiyaçlarına cevap verebilmeyi, kentsel alanı verimli kullanmayı, kentsel refahı ve yaşam kalitesini artırmayı, kentsel sürdürülebilirliği sağlamayı ve tüm bunlar için toplumsal katılımı sağlamayı hedefler.

Kentsel dönüşüm konusu özellikle 2004 yılı sonrasında gerçekleştirilen çok sayıda yasal düzenleme ile ülkemiz gündemine girmiştir. Başlangıçta sadece tarihi ve yıpranmış kent dokularının yenilenmesi hedefi ile 2004 yılında 5366 sayılı yasa yürürlüğe girmiş, daha sonraki aşamada belediyelerin kentsel dönüşüm uygulamalarının önünü açabilmek amacıyla 2005 yılında 5393 sayılı yeni ‘Belediye Kanunu’ hayata geçirilmiştir. Son aşamada ise deprem riskine maruz ülkemizde kentlerde güvenli yaşam çevreleri oluşturulabilmesi ve riskli yapı stokunun yenilenebilmesi amacıyla 6306 sayılı ‘Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun’ 2012 yılında yürürlüğe girmiştir. Bahsi geçen bu mevzuat çerçevesinde ülkemizdeki kentsel dönüşüm uygulamaları çoğunlukla yıkıp yeniden yapmak şeklinde gerçekleşmekte ve genellikle yapılı çevrenin fiziksel dönüşümüne odaklanmaktadır. Bu süreçte dönüşümün ekonomik, sosyal, tasarım ve planlama boyutları ihmal edilmektedir. Bu sebeplerle gerçekleştirilen dönüşüm uygulamaları eleştirilere hedef olmakta ve yeni üretilen konut alanlarındaki kullanıcıların memnuniyeti konularında sorunlar yaşanmaktadır.

Çankaya Üniversitesi Kentsel Dönüşüm Yüksek Lisans Programı Neyi Hedefler?

Ankara’da bir ilk!

Kentsel dönüşümün çok boyutlu ve çok aktörlü bir iş olduğunun anlaşılamaması ya da uygulamalarda bu çok boyutluluğun yansıtılamamasının temel nedeni kentsel dönüşüm uygulamaları içinde bulunan aktörlerin (belediye ve ilgili kamu kuruluşlarının çalışanları, mühendis ve mimarlar vb.) özel bir uzmanlık alanı olan kentsel dönüşüm konusunda bilgi ve deneyim sahibi olmamasıdır. Çankaya Üniversitesi Kentsel Dönüşüm Yüksek Lisans Programı öncelikle kentsel dönüşüm uygulamalarında gözlenen bu açığı kapatmak gerekçesiyle açılmıştır. Bu program kentsel dönüşümü çok boyutlu bir konu ele almakta, fiziksel dönüşümün yanı sıra ekonomik, sosyal, planlama ve tasarım boyutlarının da göz önüne alınması gerektiğini ön plana çıkarmaktadır. Bunun bir sonucu olarak program kentsel dönüşüm konusunda inşaat, iktisat, işletme, sosyoloji, mimarlık ve şehir planlama disiplinlerini bir araya getirerek konuyu interdisipliner bir ortamda çalışmayı amaçlamaktadır. Bu sayede kentsel dönüşüm konusunda halen aktif görev yapan aktörler ya da bu konuda uzmanlaşmayı amaçlayan öğrenciler ve profesyoneller için önerilen program gereken kuramsal bilgi birikimini ve alternatif kentsel dönüşüm modelleri kurgusu geliştirme becerisini sağlamayı hedeflemektedir. Bunun bir sonucu olarak programın doğrudan kentsel dönüşüm uygulamalarının iyileştirilmesine ve kentsel dönüşüm hedefleriyle uyumlu olarak kentlerimizin daha güvenli, yaşanabilir ve sağlıklı çevreler olarak gelişmesi ve dönüşmesi konularına katkı sağlaması beklenmektedir.

Kentsel dönüşüme ilişkin merkezi kararların alındığı, ilgili bakanlığın yer aldığı ve önemli uygulamaların da gerçekleştiği kent Ankara olmasına rağmen, kentimizde bu konuda yüksek lisans eğitimi veren bir üniversite bulunmamaktadır. Kentsel dönüşüm konusunda kuramsal ve uygulamaya yönelik çalışmaların ve bu konuda akademik eğitim almak isteyenlerin – özellikle kamu kuruluşu ve belediye çalışanlarının- sayısının her geçen gün arttığı düşünülürse önerilen programın bu eksiği kapatacağı düşünülmektedir.

Programın Kapsamı Nedir?

İnterdisipliner yapıdaki Kentsel Dönüşüm Yüksek Lisans programı kentsel dönüşümü;

  • Kentsel planlama
  • Kentsel ve mimari tasarım
  • Afet, risk, deprem
  • Kentsel ve doğal çevre
  • Kentsel koruma ve yenileme
  • Kent sosyolojisi
  • Kent ekonomisi
  • Kent yönetimi (kentsel alan yönetimi)

boyutlarıyla ele almayı hedeflenmektedir.